Otoczenie rynkowe

Rynek energetyczny w Polsce

Energetyka jest szeroko rozumianym działem gospodarki, składającym się obszarów, w które zaangażowana jest Grupa Polenergia:

  • elektroenergetyka,
  • ciepłownictwo,
  • gazownictwo.

Głównym aktem prawnym regulującym obszar energetyki w Polsce jest ustawa – Prawo energetyczne. Głównymi dokumentami kształtującym bieżące i przyszłe regulacje prawne są dokumenty – Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. oraz zapowiedziana przez Ministra Gospodarki – Polityka energetyczna Polski do 2050 roku.

Grupa Polenergia prowadzi działalność wyłącznie na terenie Polski (100% przychodów ze sprzedaży). Jej aktywność obejmuje wytwarzanie, obrót i dystrybucję energii elektrycznej, ciepła oraz gazu ziemnego. Regiony aktywności, z uwagi na bliskość lokalizacji, podobne warunki ekonomiczne i ryzyko ogólne, należy uznać za obszar jednorodny.


Elektroenergetyka

W strukturze wytwarzania energii elektrycznej w Polsce dominującymi obiektami pozostają elektrownie i elektrociepłownie na węgiel kamienny (46,5% w 2015 r.) i brunatny – 32,2% [za ARE, grudzień 2015 r.] W związku z koniecznością spełnienia przez Polskę celów polityki klimatycznej UE, w ostatnich latach rozwija się dynamicznie segment wytwórców energii z odnawialnych źródeł energii (OZE).

Na polskim rynku energii elektrycznej działają przedsiębiorstwa:

  • będące wytwórcami energii elektrycznej (np. elektrownie systemowe, elektrociepłownie komunalne i przemysłowe, niezależni producenci energii),

  • Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA – spółka Skarbu Państwa zajmująca się zarządzaniem Krajowym Systemem Elektroenergetycznym – przesyłem energii elektrycznej poprzez sieci najwyższych napięć,

  • operatorzy systemów dystrybucyjnych,

  • spółki zajmujące się obrotem energią elektryczną.

Grupa Polenergia szacuje, że ożywienie i rozwój polskiej gospodarki spowoduje wzrost zużycia energii elektrycznej w Polsce. Rosnące potrzeby wymuszą zwiększenie produkcji oraz inwestycji w sektor wytwórczy. W konsekwencji, konieczna będzie budowa nowych mocy wytwórczych pochodzących m.in. z energii odnawialnej. Jednym z priorytetów będzie również rozwój sieci przesyłowej w zakresie połączeń transgranicznych.

Sektor energii elektrycznej w Polsce charakteryzuje się wysokim stopniem wyeksploatowania i wymaga nowych inwestycji. Grupa Polenergia stale inwestuje w nowe wysokosprawne obiekty, zapewniając jednocześnie wysoki poziom bezpieczeństwa i ochrony środowiska, którego nie mogą dostarczyć wyeksploatowane bloki energetyczne.


Odnawialne źródła energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii są alternatywą dla klasycznych źródeł energii. W strukturze wytwarzania energii elektrycznej w 2015 r. stanowiły one razem 13,73% produkcji energii elektrycznej. OZE to jedna z wiodących gałęzi energetyki, na których skupia się Grupa Polenergia.

Wykorzystywanie OZE w istotny sposób wpływa na zmniejszenie wpływu energetyki konwencjonalnej na środowisko naturalne, głównie poprzez ograniczenie emisji dwutlenku węgla, pyłów oraz związków siarki i azotu. Dzięki swym zaletom odnawialne źródła energii stosowane są na coraz większą skalę w produkcji energii elektrycznej i ciepła, a także w transporcie.

Wśród odnawialnych źródeł energii można rozróżnić:

  • elektrownie wiatrowe,
  • elektrownie wodne,
  • elektrownie oraz elektrociepłownie biomasowe i biogazowe i współspalające biomasę i biogaz,
  • elektrownie słoneczne.

Wśród źródeł OZE w Polsce największą moc zainstalowaną mają elektrownie wiatrowe. W 2015 roku wybudowane zostało 1266 MW (dwa razy większy wzrost niż na koniec roku 2014) nowych farm wiatrowych. W strukturze produkcji energii elektrycznej (wg. Źródeł wytwarzania) za 2015 r. energia wiatrowa stanowiła 6,6%. Co w strukturze nowo oddanych instalacji wiatrowych plasuje nasz kraj na II miejscu w Europie – za Niemcami, gdzie w 2015 r. oddano ponad 6 GW nowych mocy w wietrze. W całej Unii Europejskiej w 2015 roku moc farm wiatrowych zwiększyła się o 12,8 GW. (za: Europejskim Stowarzyszeniem Energetyki Wiatrowej).

Udział rozwoju lądowej energetyki wiatrowej ma również Grupa Polenergia, która w 2015 r. z portfelem około 245 MW stała się drugą co do wielkości spółką z największym portfelem farm wiatrowych w operacji.

Większość nowych mocy w UE to instalacje lądowe - 9,766 GW, ale na zwiększenie dynamiki rozwoju branży wpływ mają nowobudowane morskie farmy wiatrowe: w 2015 r. zainstalowano łącznie ponad 3 GW nowych mocy w farmach morskich, co jest liczbą dwa razy większą niż w roku 2014.

Również Polenergia przygotowuje do budowy farmy wiatrowe na morzu (off-shore) i planuje rozwój dwóch projektów o łącznej mocy 2,4 GW. Projekty mają pozyskane Pozwolenie na budowę sztucznych wysp, warunki przyłączenia, a w 2016 r. planowane jest uzyskanie decyzji środowiskowych dla przedsięwzięć wchodzących w skład projektu „Green” (farmy wiatrowe wraz z infrastruktura przyłączeniową do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.
 

Struktura produkcji energii elektrycznej w 2014 i 2015 roku:


2014 (GWh)2015 (GWh)
Razem:158 985,5164 707,1
W tym elektrownie cieplne (obejmujące ec konwencjonalne z wyłączeniem współspalania biomasy/biogazu i ukł hybrydowych138 620,5141 504,1
Źródła odnawialne19 813,722 599,9
W tym elektrownie wodne2 182,41 832,3
Elektrownie wiatrowe7 679,010 801,6
Elektrownie biogazowe783,6848,2
Elektrownie biomasowe4 428,24 582,1
Współspalania biomasy/biogazu4 733,54 480,0
fotowoltaika6,955,8

 

W Polsce występują istotne ograniczenia wynikające z położenia geograficznego, które wpływają na możliwy do osiągnięcia poziom produkcji energii odnawialnej z promieniowania słonecznego i z elektrowni wodnych pracujących na przepływach naturalnych. Źródła opalane biogazem charakteryzują się natomiast najwyższymi kosztami spośród wszystkich technologii wytwarzania energii odnawialnej.

Polska, ze względu na warunki i położenie geograficzne, posiada najbardziej dojrzały rynek energetyki wiatrowej w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Najkorzystniejsze warunki dla lądowej energetyki wiatrowej znajdują się na północy kraju. Nowym kierunkiem ekspansji branży będą także elektrownie wiatrowe usytuowane na otwartym morzu. Panują tam doskonałe i stabilne warunki wietrzne, co zdecydowanie poprawia przewidywalność tego rodzaju źródła wytwórczego i pozwala skompensować zdecydowanie wyższe, w porównaniu do źródeł wiatrowych na lądzie, koszty inwestycyjne.

Polska posiada jeden z najwyższych potencjałów morskich farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim, a obszar polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej to jeden z terenów o najlepszych warunkach wietrznych.
 

Wykres. Mapa wietrzności w Polsce

 


Energetyka biomasowa

Biomasa jest jednym z najistotniejszych odnawialnych źródeł energii na świecie. Może być wykorzystywana bezpośrednio w procesach spalania, gazyfikacji oraz pirolizy biopaliw stałych lub przetwarzana na paliwa ciekłe (np. estry oleju rzepakowego, alkohol) lub gazowe (np. biogaz rolniczy).

Wykorzystanie biomasy w celu produkcji energii elektrycznej wymaga posiadania odpowiednich kotłów energetycznych, takich jak kotły fluidalne CFB i BFB lub dedykowane kotły rusztowe (w Bioelektrowni Wińsko).


Ciepłownictwo

Rynek ciepła w Polsce charakteryzuje duże rozproszenie geograficzne przedsiębiorstw. Ciepło jest dostarczane do odbiorców w postaci gorącej wody lub pary wodnej, za pośrednictwem sieci ciepłowniczej (rurociągów), co wpływa na lokalny zasięg podmiotów prowadzących tę działalność. Jest to powód działania poszczególnych źródeł i sieci ciepłowniczych w obszarze jednego zakładu pracy, jednej miejscowości lub aglomeracji.

Struktura paliw zużywanych do produkcji ciepła w Polsce ulega w ostatnich latach zmianom. Podstawowym paliwem nadal pozostaje węgiel kamienny. Oprócz tego, w mniejszych ilościach wykorzystuje się olej opałowy, gaz ziemny oraz biomasę.

Sektor usług ciepłowniczych stanowią trzy zasadnicze grupy przedsiębiorstw:

  • przedsiębiorstwa ciepłownictwa zawodowego, zajmujące się dostarczaniem do odbiorców ciepła produkowanego we własnych ciepłowniach i elektrociepłowniach oraz ciepła kupowanego od innych producentów,
  • przedsiębiorstwa elektroenergetyki zawodowej, zajmujące się przede wszystkim wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej, w których produkcja ciepła jest działalnością dodatkową,
  • grupa elektrociepłowni oraz ciepłowni należących do małych, średnich i dużych jednostek przemysłowych oraz usługowych, produkujących ciepło na potrzeby własnego zakładu, dla których działalność ciepłownicza stanowi zaledwie ułamek działalności.

Energetyka węglowa

Węgiel pozostaje podstawowym paliwem do wytwarzania energii elektrycznej w Polsce. W 2014 roku z węgla kamiennego i brunatnego wytworzono około 86% energii elektrycznej w Polsce. Węgiel cały czas utrzymuje czołową pozycję, pomimo wzrostu znaczenia odnawialnych źródeł energii. W 2012 roku węgiel kamienny był również dominującym paliwem zużywanym w przedsiębiorstwach wytwarzających ciepło bez kogeneracji – 87,2%, a także w przedsiębiorstwach wytwarzających ciepło w kogeneracji – 70%.

W 2014 r. odnotowano spadek produkcji energii z węgla kamiennego (o 5,1%). Według danych Redpoint z grudnia 2013 roku, w 2035 roku w Polsce udział OZE w produkcji energii elektrycznej zwiększy się do ok. 35%, a udział węgla kamiennego, jak i brunatnego, spadnie.


Gazownictwo

Największym odbiorcą gazu w Polsce jest sektor przemysłowy, w tym także elektrownie i elektrociepłownie. Drugą ważną grupą na rynku są gospodarstwa domowe. Trzecim co do wielkości odbiorcą gazu na polskim rynku jest sektor handlu i usług.

Większość dostaw gazu pochodzi ze źródeł zagranicznych, w większości ze Wschodu. Stopniowo wzrasta wolumen importowanego gazu z Niemiec, który pomiędzy 2010 a 2012 rokiem zwiększył się dwukrotnie. W Polsce cały czas podejmuje się próby dywersyfikacji w dostawach paliwa gazowego, a w 2015 r. oddany został terminal gazu skroplonego LNG w Świnoujściu, na początku 2016 r. dostarczone zostało tą drogą 210 tys. m sześciennych skroplonego gazu na rozruch terminalu.

Grupa Polenergia jest aktywnym uczestnikiem rynku w zakresie obrotu i dystrybucji paliw gazowych i planuje znacząco rozszerzyć działalność w tym zakresie.